Zmiany w prawie budowlanym 2023 - co warto wiedzieć?

Prawo budowlane to dziedzina regulująca wszelkie aspekty procesu budowlanego. Obejmuje ono wszystkie etapy powstawania budynków i innych obiektów budowlanych. Działanie niezgodne z tymi przepisami lub prowadzenie prac bez wymaganych pozwoleń traktowane jest jako samowola budowlana. Regulacje te wynikają z ustawy obowiązującej od 7 lipca 1994 roku i dotyczą:

• projektowania,
• budowy,
• utrzymania
• i rozbiórki obiektów budowlanych.

Czym więc jest prawo budowlane w pigułce? To zbiór przepisów kontrolujących wszystkie czynności niezbędne do zrealizowania projektu budynku lub innego obiektu. Wiedza na temat prawa budowlanego przydaje się szczególnie osobom planującym budowę, a także zainteresowanym np. skupem udziałów w nieruchomości, zwłaszcza gdy budowa nie została ukończona.

Co nowelizacja daje inwestorom?

Nowelizacja ustawy Prawo budowlane obowiązująca od 2023 roku niesie ze sobą szereg korzyści dla inwestorów. Osoby zamierzające wznieść dom mogą liczyć na znaczne uproszczenie formalności dzięki wprowadzonym zmianom. Kluczowe znaczenie mają inicjatywy zmierzające do odbiurokratyzowania procedur budowlanych. Nowe regulacje rozszerzają również katalog inwestycji, które można realizować bez uzyskiwania pozwolenia na budowę. Ponadto zmiany dotyczą uproszczenia zasad oddawania obiektów do użytkowania. Powołano także Bazę Projektów Budowlanych, będącą efektem nowelizacji.

Prawo budowlane w wersji z 2023 roku wprowadza również ogólnokrajowy System Obsługi Postępowań Administracyjnych w budownictwie oraz nowe definicje i elektroniczny obieg dokumentacji. Pojawiły się też inne przepisy istotne dla inwestorów, szczególnie tych zajmujących się skupem nieruchomości wymagających remontu. Jednym z ważniejszych elementów jest przywrócenie samodzielnej funkcji technicznej rzeczoznawstwa budowlanego. To zaledwie zarys zmian, których celem jest usprawnienie i uproszczenie procesu inwestycyjnego.

Przydatne informacje dotyczące remontu nieruchomości: Kupno nieruchomości - jakie wyzwania wiążą się z remontem mieszkania?

Szybciej i prościej!

W przeszłości budowa domu była procesem złożonym i wymagającym uzyskania licznych pozwoleń, co nieraz zniechęcało potencjalnych inwestorów. Jednak zmiany w prawie budowlanym z 2023 roku przynoszą istotne uproszczenia, zwłaszcza w przypadku budynków mieszkalnych o powierzchni do 70 m2 i większych. Obecnie takie obiekty nie wymagają pozwolenia na budowę. Oznacza to, że w określonych warunkach można pominąć procedurę uzyskiwania pozwolenia.

Aby skorzystać z tych ułatwień, budynek musi:

• być wolnostojący,
• posiadać maksymalnie dwie kondygnacje,
• mieścić się w obszarze oddziaływania nieprzekraczającym granic działki budowlanej.

Dodatkowo, jeśli planowany budynek ma służyć zaspokajaniu własnych potrzeb mieszkaniowych, pozwolenie na budowę również nie jest wymagane. To korzystne rozwiązanie szczególnie dla osób realizujących marzenie o własnym domu jednorodzinnym, który często stanowi inwestycję życia. Dzięki tym zmianom można uniknąć skomplikowanych formalności.

Warto przypomnieć, że jeszcze kilka lat temu budowa bez pozwolenia dotyczyła wyłącznie obiektów o powierzchni do 35 m2, co ograniczało możliwości przy większych projektach mieszkalnych. Teren o takiej powierzchni nadawał się raczej do celów rekreacyjnych niż do stałego zamieszkania. Dlatego wcześniejsze przepisy nie dawały możliwości swobodnej budowy domów rodzinnych.

Wyjątki od reguły

Kolejna ważna zmiana wprowadzona przez prawo budowlane w 2023 roku to możliwość przeprowadzenia wielu prac budowlanych bez konieczności starania się o pozwolenie. Poszerzono katalog inwestycji zwolnionych ze skomplikowanych formalności. Chcesz uprościć budowę domu? Obecnie bez ubiegania się o pozwolenie można zrealizować różnego rodzaju inwestycje.

Na przykład:

• boiska,
• korty tenisowe
• i bieżnie rekreacyjne

można budować bez pozwolenia. Dozwolone jest również stawianie obiektów komercyjnych, takich jak kioski czy pawilony sprzedaży ulicznej, o powierzchni do 15 m2. Pozwolenia nie wymaga budowa wylotów do cieków naturalnych. Zbiorniki bezodpływowe o pojemności od 5 do 15 m3, przeznaczone do gromadzenia wód opadowych lub roztopowych, także nie wymagają ani zgłoszenia, ani pozwolenia. Można również budować schrony lub przydomowe ukrycia doraźne na działce budowlanej bez zgłaszania tego w urzędzie.

Co jeszcze można wybudować bez pozwolenia?

• Oczka wodne i baseny o powierzchni do 50 m2, zlokalizowane przy budynku mieszkalnym lub rekreacyjnym, nie wymagają pozwolenia ani zgłoszenia.
• Tarasy - zarówno zadaszone, jak i otwarte - mogą być postawione bez pozwolenia, o ile ich powierzchnia nie przekracza 35 m2.
• Pojemniki na deszczówkę o pojemności do 5 m3 również nie wymagają zgłaszania.
• Maszt flagowy o wysokości do 3 m, osadzony w gruncie, także nie wymaga zgłoszenia w urzędzie.

To wszystko udogodnienia wprowadzone przez znowelizowane prawo budowlane od 2023 roku.

Zmiany w zakresie odbiorów budynków

W kontekście nowelizacji prawa budowlanego z 2023 roku warto zwrócić uwagę na zmiany dotyczące procesu oddawania obiektów do użytkowania. Wcześniej zamieszkanie w nowo wybudowanym budynku wymagało uzyskania pozwolenia na użytkowanie. Znowelizowane przepisy pozwalają zastąpić je zawiadomieniem o zakończeniu budowy. Budynek może być oddany do użytkowania w momencie, gdy kierownik budowy złoży stosowne oświadczenie o zakończeniu robót.

Zmiana ta obejmuje przede wszystkim budynki jednorodzinne oraz obiekty zaliczane do III kategorii. Nowe regulacje upraszczają proces oddawania budynków do użytkowania, eliminując konieczność uzyskiwania odrębnego pozwolenia.

Mimo zmian w prawie budowlanym warto pamiętać o odpowiednim zabezpieczeniu transakcji dokumentami. Podstawą jest sporządzenie protokołu zdawczo-odbiorczego. Przy skupie nieruchomości z kredytem należy zadbać o dokumenty dotyczące ciążącej na niej hipoteki.

Może zainteresuje Cię: Protokół zdawczo-odbiorczy przy sprzedaży mieszkania - co powinien zawierać?

Dokumentacja przy zakończeniu budowy - co się zmieniło?

Aby zgłosić zakończenie budowy, należy dostarczyć odpowiednie dokumenty. Wymagane są między innymi:

• projekt techniczny oraz protokół badań przyłączy i instalacji umożliwiających użytkowanie budynku zgodnie z przeznaczeniem,
• dokument geodezyjny zawierający wyniki inwentaryzacji pomiarowej po zakończeniu budowy,
• dokument potwierdzający zgodność usytuowania budynku z projektem zagospodarowania terenu oraz ewentualne odstępstwa.

Warto jednak podkreślić, że nie oznacza to całkowitego zniesienia wymogu pozwolenia na budowę. Nadal jest ono konieczne, gdy budynek ma być użytkowany przed ukończeniem wszystkich prac budowlanych. Innymi słowy, jeśli pewne elementy nie zostały jeszcze w pełni wykonane, ale zachodzi potrzeba użytkowania obiektu, wówczas trzeba wystąpić o pozwolenie na użytkowanie. Inwestor może też dobrowolnie ubiegać się o takie pozwolenie, jeśli zależy mu na uregulowaniu formalności.

System Obsługi Postępowań Administracyjnych w Budownictwie - jak pomoże inwestorom?

Znowelizowane przepisy wprowadzają System Obsługi Postępowań Administracyjnych w Budownictwie, znany jako SOPAB. Ten ogólnokrajowy system, zarządzany przez Główny Inspektorat Nadzoru Budowlanego, łączy się z różnymi narzędziami cyfrowymi, w tym z e-Budownictwem. W ramach SOPAB dostępny będzie również Rejestr Wniosków, Decyzji i Zgłoszeń. Dzięki temu systemowi procesy administracyjne w budownictwie stają się sprawniejsze i dostępne online, co ułatwia zarówno inwestorom, jak i organom nadzoru obsługę formalności związanych z projektami budowlanymi.

Zaostrzenie kar za wprowadzanie organów w błąd

Zmiany w prawie budowlanym od 2023 roku wprowadzają system kar dla osób celowo dezinformujących organy nadzoru. Sankcje dotyczą sytuacji, w których składane są odwołania od decyzji lub wnioski o zmiany postanowień opartych na przepisach prawa budowlanego. W takich przypadkach do wniosku lub odwołania należy dołączyć oświadczenie o świadomości odpowiedzialności karnej.

Jakie kary grożą za świadome wprowadzanie organów w błąd? Sankcje wahają się od 20 do nawet 5000 złotych, w zależności od okoliczności i ciężkości naruszenia. Mają one zachęcać do przestrzegania prawa budowlanego i zapobiegać próbom fałszowania informacji w procesie budowlanym. Celem jest zapewnienie większej przejrzystości i uczciwości w regulacjach budowlanych.

Cyfrowa Baza Projektów Budowlanych

Rok 2023 przyniósł znaczące zmiany również w zakresie Bazy Projektów Budowlanych (BPB). Ta ogólnodostępna baza umożliwia wgląd w projekty i inne dokumenty sporządzone na potrzeby organów administracji budowlanej i nadzoru budowlanego. Inwestor będzie zobowiązany podać numer przypisany w bazie, co wyeliminuje konieczność posługiwania się tradycyjną dokumentacją papierową. Organ rozpatrujący wniosek będzie mógł zweryfikować dokumenty za pośrednictwem cyfrowej bazy, co znacząco przyspieszy i ułatwi procedury budowlane.

Rzeczoznawstwo - kontrolowane ekspertyzy techniczne w nowym prawie budowlanym

Od początku 2023 roku, a formalnie od kwietnia, przywrócono instytucję rzeczoznawstwa budowlanego. Nowelizacja umożliwia rzeczoznawcom wykonywanie ekspertyz technicznych. Mogą oni ponownie występować przed organami władzy publicznej i pełnić funkcję biegłych sądowych w sprawach dotyczących uprawnień budowlanych. Przywróceniu uległ również rejestr rzeczoznawców, pozwalający uzyskać informacje o danym specjaliście i zweryfikować jego uprawnienia. Celem jest zwiększenie transparentności i jakości usług w dziedzinie rzeczoznawstwa budowlanego. Jeśli chcesz wiedzieć, ile kosztuje wycena nieruchomości u rzeczoznawcy, zapraszamy do naszego poradnika.

Podsumowanie

Znowelizowane przepisy budowlane z 2023 roku wprowadziły istotne zmiany i udogodnienia, zwłaszcza dla osób planujących budowę własnego domu. Jednym z kluczowych elementów jest rozszerzenie definicji i wprowadzenie nowych pojęć. Warto zwrócić uwagę na takie definicje jak:

• "przydomowy schron",
• "przydomowe ukrycie doraźne",
• "ocena techniczna" i
• "ekspertyza techniczna".

Te pojęcia obowiązują w prawie budowlanym od 2023 roku.

Cyfryzacja odegrała ważną rolę w tych zmianach. Elektroniczna Książka Obiegu Budowlanego oraz Elektroniczny Dziennik Budowy stają się obowiązkowe, a docelowo do 2030 roku dokumentacja budowlana ma być w pełni cyfrowa. To usprawni procesy zarówno dla inwestorów, jak i organów nadzoru.

Dostęp do informacji o osobach posiadających uprawnienia budowlane jest teraz znacznie łatwiejszy dzięki systemowi e-CRUB (Centralny Rejestr Uprawnień Budowlanych).

Ważnym elementem jest również system e-Budownictwo, zawierający 26 formularzy związanych z procedurami budowlanymi, a system RWDZ+ pomaga w wyszukiwaniu określonych dokumentów.

Kto skorzysta na zmianach w przepisach budowlanych?

Nowe przepisy z 2023 roku przyniosły wiele ułatwień, szczególnie dla prywatnych inwestorów budujących własny dom. Proces budowy jest teraz bardziej przejrzysty, a korzystanie z cyfrowych narzędzi znacznie go przyspiesza i upraszcza.

Odbiór budynku też jest prostszy! Oczywiście pod warunkiem spełnienia określonych wymogów. Wszystkie te zmiany pomagają inwestorom realizować projekty budowlane w bardziej przystępny sposób. Właśnie dlatego wiele osób decyduje się na budowę wymarzonego domu zamiast zakupu gotowej nieruchomości.

Jeśli decydujesz się na kupno nieruchomości, koniecznie przeczytaj: Podatki od nieruchomości w 2023 - aktualne stawki

Kontakt: tel. +48 465 321 879, email: kontakt@realestate.com, adres: Warszawa, Wiejska 2/3